تربیت فرزندان در عصر دیجیتال

فرزندپروری در عصر دیجیتال: چالش‌ها و راه حل‌ها

سرچ کردن موضوعی مثل راهنمای فرزندپروری در عصر دیجیتال، مختص به عصر مدرن است؛ در دوره‌های پیشین چنین راهنمایی‌هایی از پدربزرگ‌ها و مادربزرگ‌ها فرا گرفته می‌شد اما ما انسان‌های عصر دیجیتال هستیم و برای پرورش و تربیت فرزندانمان به صورت آنلاین جست و جو می‌کنیم. بنابراین باید بدانیم فرزند پروری در عصر دیجیتال چه تفاوت‌هایی دارد. در این مقاله تلاش کرده‌ایم به 5 نکته درباره تربیت فرزندان در عصر اینترنت و فناوری اطلاعات بپردازیم و با نگاهی انتقادی به شیوه‌های کنترل‌گرانه موجود، روش‌های متعادل و موثری را پیشنهاد کنیم.

 

تربیت فرزند در عصر دیجیتال

احتمالا تاکنون اسم نسل z را شنیده‌اید؛ همان نسلی که بعد از انقلاب اینترنت و با گوشی‌های همراه هوشمند رشد کردند و بزرگ شدند. بسیاری از نکات فرزندپروری حول محور این نسل می‌گردد که چطور آن‌ها غرق در فضای آنلاین می‌شوند و زندگیشان را بازی‌های ویدئویی فرا می‌گیرد.

لحظه‌ای همه این نکات را فراموش کنید. همه ما، از کودک تا میانسال و حتی کهنسال درگیر با فضای آنلاین هستیم. جداسازی یک نسل از دیگر نسل‌ها، چالش‌های تربیت فرزند را تقلیل می‌دهد چرا که بخش مهمی از این چالش‌ها مربوط به خود والدین می‌شود. فراموش نکنیم که اگر چه محیط و جامعه بر کودکان اثر زیادی دارند اما فرزندان ما پیش از ورود به جامعه در کنار ما رشد و نمو می‌کنند و ما نخستین انسان‌هایی هستیم که کودکان می‌بینند و اعمال ما نخستین اعمالی است که فرزندان می‌آموزند.

پس اگر کودک ما به طور مداوم مشغول بازی آنلاین یا فضای مجازی است از خودمان بپرسیم، ما به عنوان پدر و مادر چگونه وقت خود را می‌گذرانیم؟ مطالعه می‌کنیم؟ کارهای خلاقانه یا هنری انجام می‌دهیم؟ مهارت‌های نخست زندگی همچون نظافت و آشپزی را به صورت اشتراکی و عملی به فرزندانمان یاد می‌دهیم؟

اگر پاسخ شما منفی است، نباید انتظار داشته باشید که کودکان نیز به چنین فعالیت‌هایی بپردازند.

 

5نکته طلایی در فرزندپروری در عصر دیجیتال

کلمه طلایی در مسیر تربیت فرزند «تعادل» است. ما باید بتوانیم میان فضای مجازی و فضای واقعی در زندگی خود و فرزندانمان تعادل ایجاد کنیم. برای این که موفق باشیم باید چند نکته را بدانیم:

 

1. پذیرش و آگاهی

نخستین نکته این است که عصر دیجیتال را با تمامی ویژگی‌هایش بپذیریم. ما نمی‌توانیم پدیده‌های جهانی را که برای نوع بشر اتفاق می‌افتد تغییر دهیم، اما می‌توانیم شیوه صحیح استفاده از این ویژگی‌ها را با آگاهی و دانش بیاموزیم و به همین ترتیب به فرزندان خود نیز منتقل کنیم. پس باید تمامی شبکه‌های اجتماعی ترند (خصوصا میان نوجوانان)، بازی‌های ویدئویی محبوب و محتوای منتشر شده برای گروه سنی کودک و نوجوان را بشناسیم. به عنوان مثال شما با شناخت کمپانی‌های سازنده بازی‌های کامپیوتری می‌توانید فلسفه ساخت هر بازی و محتوای آن را بشناسید و بدین ترتیب خودتان بازی‌های مناسب را به کودکان پیشنهاد دهید.

 

2. سواد رسانه‌ای

سواد رسانه‌ای شکلی از آگاهی مبتنی بر مهارت است. یعنی این که شما بتوانید انواع رسانه‌های مجازی را بشناسید و براساس تولیدمحتوا آن‌ها را از یکدیگر تمیز دهید. از سوی دیگر مهارت استفاده موثر و مناسب از این رسانه‌ها نیز جزیی از سواد رسانه‌ای است. پس در ابتدای امر شما باید خودتان سواد رسانه‌ای را کسب کنید تا بتوانید به صورت درست به فرزندتان آموزش دهید. به عنوان مثال در بحث آموزش و پرورش مجازی، بسیاری از دانش‌آموزان پاسخ سوالات خود را از طریق جست و جوی آنلاین به دست می‌آورند بنابراین آگاهی درباره موضوعات مرتبط با جست و جوی آنلاین اهمیت دارد. از جمله این موارد می‌توان به موضوعات زیر اشاره داشت:

نحوه صحیح جست و جو (از موتورهای جست و جو تا دستیارهای هوش مصنوعی)

تشخیص محتوای معتبر از محتوای نامعتبر

فیلتر کردن منابع نامناسب سن کودک و نوجوان

استفاده از بخش‌های کودک و نوجوان پلتفرم‌های آموزشی

 

3. ایجاد تعادل

با دانستن نکات بالا و رعایت کردنشان، شیوه صحیح استفاده از منابع معتبر در فضای مجازی را به فرزندان یاد می‌دهیم. اما چگونه اعتیاد به فضای مجازی را معتدل کنیم و کودکان را به ورزش، بازی‌های فیزیکی، مطالعه و یادگیری مهارت‌های زندگی تشویق کنیم؟ تمامی این نکات به نوع عملکرد والدین بازمی‌گردد. اگر از سنین پایین کودکان شما در محیطی قرار گرفته باشند که کتاب خواندن در آن امری طبیعی است، آن‌ها نیز مطالعه را آغاز می‌کنند. دو مثال از این مورد در ادامه شرح داده شده است:

با ایجاد محیط‌های یادگیری شاد، شما آموزش را از طریق بازی به زندگی کودک وارد می‌کنید؛ مثلا از کودکان بخواهید در بخش‌هایی از آشپزی که برایشان خطر ندارد (مثل درست کردن خمیر که سرگرمی جالبی است یا شستن میوه‌ها) به شما کمک کنند. اینگونه علاوه بر یادگیری مهارت‌های اولیه، فرزندان شما مشغول به فعالیت‌های فیزیکی در زندگی واقعی می‌شوند. همزمان می‌توانید دستورهای آشپزی مناسب کودکان را از طریق پلتفرم‌های مجازی کودک برایشان پخش کنید.

شما باید از جدیدترین متدهای تربیتی فرزند آگاه باشید؛ بسیاری از این متدها همراه با بازی، شعر و در محیط‌های طبیعی صورت می‌گیرد. جالب اینجاست که این متدها عموما ترکیبی از آموزش مجازی و واقعی است. مثلا فرزندان را به طبیعت ببرید و پس از شناخت حضوری پدیده‌های طبیعی برایشان مستندهای علمی مناسب سنشان را در همان موضوع پخش کنید. اینگونه هم از محتوای رسانه استفاده درستی کرده‌اید هم به کودکان یاد داده‌اید که چطور میان فضای واقعی و مجازی تعادل ایجاد کنند.

همه این موارد در صورتی موثر است که خود شما هم در زندگی روزمره استفاده متعادل و درستی از فضای مجازی داشته باشید و این درباره هر دو والد صادق است. اگر فقط یکی از والدین به این امر مشغول باشد و دیگری به صورت دائمی صفحات شبکه‌های اجتماعی را وارسی کند، در نهایت تربیت شما به صورت کامل موثر نخواهد بود.

 

4. محیط اجتماعی

اگر تمامی راه‌های بالا را هم درست رفته باشیم، زمانی پیش می‌آید که فرزندان ما در محیط‌‌های اجتماعی همچون مدارس و کلاس‌های آموزشی و غیره قرار می‌گیرند و در آن‌جا اطلاعات مختلفی کسب می‌کنند که برخی مفید و برخی مضر هستند. منظورمان از اطلاعات مضر چیست؟

سایت‌های حاوی اطلاعات بزرگسالان (مانند پورنوگرافی)

محتوای مختص بزرگسالان (مانند محتواهای تصویری و نوشتاری مربوط به دغدغه‌های زندگی بزرگسالان)

محتوای خشونت‌آمیز (مانند اخبار مربوط به جنگ و کشتار)

محتوای تبعیض‌آمیز (مانند محتواهای تصویری و نوشتاری نژادپرستی یا جنسیت‌زده)

این لیست می‌تواند بیش از این ادامه داشته باشد و این‌ها تنها نمونه‌هایی از این اطلاعات مضر هستند که بر روح و روان فرزندان ما اثر عمیق می‌گذارند. اما چگونه می‌توانیم جلوی ورود این اطلاعات را بگیریم؟ پاسخ این است که نمی‌توانیم. در بسیاری از موارد ما توانایی جلوگیری و کنترل ورود اطلاعات را نداریم اما ما توانایی مواجهه صحیح با پرسشگری کودکان و نوجوانان را داریم. در بخش بعدی این نکته شرح داده خواهد شد.

 

5. ایجاد امنیت

 اگر همیشه به عنوان یک فرد امن برای فرزندانمان شناخته شویم و آن‌ها ترسی از پرسش درباره موضوعاتی که غالبا «ممنوعه» یا «تابو» محسوب می‌شوند را نداشته باشند ما می‌توانیم با آرامش، ذهن آن‌ها را هدایت کنیم و به درستی توضیح دهیم که چرا برخی محتواها برای سن آن‌ها مناسب نیست. مهم است که با اصول روانشناختی صحیح تربیت فرزند، در صورت مواجهه با اطلاعاتی که بیشمار در فضای مجازی مطرح است، برخورد داشته باشیم. اگر آن‌ها را دعوا یا تنبیه کنید که چرا فیلمی را که مناسب سن آن‌ها نبوده دیده‌اند یا اگر به درستی پرسش‌هایشان را با منطق و دلیل توضیح ندهیم، کودکان نیز دیگر از ما سوالی نمی‌پرسند و مطمئن باشید که نسل ضد راه دسترسی به این اطلاعات را مخفیانه از والدین پیدا خواهند کرد؛ پس بهتر است خودمان در این مسیر حضور داشته باشیم. تربیت فرزند در عصر دیجیتال با تربیت فرزند پیش از این بسیار تفاوت دارد و ما باید خودمان را برای چنین مواقعی آماده سازیم و با مشورت از متخصصان حوزه کودک و نوجوان، مواجهه و پاسخ صحیح را یاد بگیریم.

 

سام بیات: سال ها تجربه در زمینه آسیب های اجتماعی

در دنیای پیچیده و پرشتاب امروز، تربیت فرزند به چالش بزرگی تبدیل شده است. با ظهور فناوری‌های جدید و گسترش فضای مجازی، والدین با سوالات و دغدغه‌های بسیاری مواجه هستند. در این مقاله، تلاش کردیم تا با ارائه راهکارهای عملی و مبتنی بر تجربه، به شما کمک کنیم تا فرزندان خود را برای زندگی در عصر دیجیتال آماده کنید.

سام بیات، وکیل با سابقه و مشاور حقوقی، با تلفیق دانش حقوقی و تجربه شخصی در تربیت فرزند، راهکارهای عملی و موثر برای پرورش فرزندان در عصر دیجیتال ارائه می‌دهد

کلامی از سام بیات؛ وکیل موفق در کانادا

سال‌هاست که در مقام یک وکیل دادگستری در کانادا، با خانواده‌هایی روبرو می‌شوم که چالش‌های فرزندپروری در عصر دیجیتال، زندگی آن‌ها را مختل و تحت تاثیر تاثیر قرار داده است. از تجربه‌هایم این نکته را دریافته‌ام که تربیت فرزند در این عصر، نیازمند دانش، مهارت و البته دلسوزی فراوانی است.

به عنوان یک پدر، به خوبی درک می‌کنم که ایجاد تعادل بین دنیای دیجیتال و واقعی برای کودکان، امری ضروری است. از طرفی، فناوری می‌تواند فرصت‌های بی‌نظیری را برای یادگیری و رشد کودکان فراهم کند و از سوی دیگر، استفاده بیش از حد از آن می‌تواند به سلامت روانی و اجتماعی آن‌ها آسیب برساند.

اگر شما نیز با چالش‌های فرزندپروری در عصر دیجیتال روبرو هستید، من آماده‌ام تا تجربیات خود را با شما به اشتراک بگذارم و در صورت نیاز، مشاوره‌های حقوقی لازم را در اختیارتان قرار دهم.